بیماری ام اس Multiple Sclerosis
بیماری ام اس
بیماری MS یعنی سفت شدن چندین بافت عصبی. مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری التهابی است که در آن غلاف های میلین سلول های عصبی در مغز و نخاع آسیب می بینند. این آسیب دیدگی در توانایی بخش هایی از سیستم عصبی اختلال ایجاد کرده و باعث به وجود آمدن علائم زیاد جسمی می شود.
علائم ام اس به صورت عود مرحله ای (به شکل برگشتی) یا در طول زمان (به شکل متناوب) نمایان می شوند. شاید در بین عود، نشانه اسکلروز چندگانه کامل از بین برود. با پیشرفت بیماری تصلب پراکنده، مشکلات عصبی دائمی در مراحل بعدی به طور مداوم رخ می دهند.
مکانیزم اصلی ام اس ، آسیب زدن توسط سیستم ایمنی بدن یا اختلال در سلول های تولید کننده غلاف میلین است. علت بروز MS مشخص نیست – عوامل ژنتیکی یا عفونت. ام اس بر اساس علائم بیماری و نتایج آزمایش های پزشکی تشخیص داده می شود.
هیچ درمان مشخصی برای Multiple Sclerosis وجود ندارد اما بعضی از روش های درمانی در کنترل این بیماری التهابی مفید هستند. در درمان ام اس روی بهبود عملکرد بدن پس از هر حمله و جلوگیری از حمله های جدید تمرکز می کنند. دارو های ام اس تأثیر اندک و اثرات جانبی بسیار دارند. با این که اثربخشی درمان های جایگزین ام اس ثابت نشده، تعداد زیادی از افراد مبتلا به اسکلروز چندگانه دنبال این روش های درمانی اند. پیش بینی نتیجه دراز مدت درمان ام اس ممکن نیست. نتیجه قابل قبول درمان بیماری MS بیشتر در زن ها و فردی که در سن پایئن تر به ام اس مبتلا شده و بیماری که دوره های عود ام اس را تجربه می کند و فردی که در مراحل اولیه ام اس (حملات کمی) داشته، مشاهده می شود. امید به زندگی بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس 5 تا 10 سال کمتر از دیگران است.
از سال 2008 حدود دو نیم میلیون نفر در سراسر دنیا دچار مولتیپل اسکلروزیس شده اند. نرخ ابتلاء به ام اس در جاهای مختلف جهان و در بین جوامع مختلف، یکسان نیست. بیماری ام اس به طور معمول از 20 تا 30 سالگی و در زنها حدود سه برابر مردها اتفاق می افتد. اسکلروز چندگانه به زخم هایی که در ماده سفید مغز یا ستون فقرات قرار دارد، اشاره دارد – سختینه یا پلاک یا زخم. بیماری ام اس در 1868 برای اولین بار توسط ژان مارتین شارکو توصیف شد و بعد از آن دنبال توسعه درمان ام اس و روش های تشخیص بیماری ام اس هستند.
علائم بیماری ام اس
بیمار مبتلا به ام اس MS همه نشانه های عصب شناختی را دارد – مشکلات دستگاه عصبی خودگردان، دیداری، حرکتی، حسی. علائم خاص MS از طریق محل های زخم در سیستم عصبی مشخص می شوند: مور مور شدن، اسپاسم، ضعف عضلات، واکنش های غیرارادی، ناتوانی در حرکت، ناتوانی در هماهنگی و تعادل ناهماهنگی عضلات، مشکل در صحبت کردن، دیسفازی، جنبش کره چشم، کاهش دید، دوبینی، احساس خستگی، درد شدید یا مزمن، مشکل در ادرار و مدفوع و البته افسردگی و ناخویشتن داری عاطفی.
پدیده اوتهوف (شدت یافتن علائم بیماری بر اثر تماس با دمای بالا) و علامت لرمیت (احساس سوزش در پشت هنگام خم کردن گردن) از ویژگی های مولتیپل اسکلروزیس به حساب می آیند. توان راه رفتن بیمار در ارزیابی شدت ام اس لحاظ می شود.
نشانه های بیماری مولتیپل اسکلروزیس به شکل سندرم در طول چند روز آغاز می شوند – مشکلات حرکتی، تاری دید، نقض در عملکرد ساقه مغز. دوره این نشانه در دو الگو اتفاق می افتد: دوره های وخیم تر شدن ناگهانی ام اس که چند روز تا چند ماه طول می کشد یا وخیم تر شدن تدریجی در طول زمان بدون بهبودی موقت. شاید ترکیبی از این دو روی دهد یا فردی دچار دوره های عود و بهبودی شود و این روند بیماری ام اس ادامه دار باشد.
وخیم تر شدن شرایط بیمار مبتلا به اسکلروز چندگانه به ندرت و در بیشتر موارد دو بار در سال پیش می آید. با این وجود در بعضی موارد، وخیم تر شدن بیماری به دنبال نشانه های معمول روی می دهد – بیشتر در بهار و تابستان. عفونت های ویروسی باعث بدتر شدن حال بیمار مبتلا به ام اس می شوند – سرماخوردگی معمولی، آنفولانزا، کرونا، التهاب معدی روده ای، . . .
استرس هم باعث بروز حمله می شود. باردار بودن از احتمال عود بیماری MS کم می کند گرچه در چند ماه اول پس از زایمان، وخیم تر می شود. در کل واکسن زدن، شیردهی، ضربه شدید بدنی، پدیده اوتهوف بر نرخ عود بیماری تصلب پراکنده تأثیر نمی گذارند.
عامل بیماری Multiple Sclerosis
علت ام اس مشخص نیست، شاید بیماری MS بر اثر ترکیبی از عوامل آلوده کننده و ژنتیک و رژیم غذایی ایجاد شود.
گستره شیوع بیماری MS
ام اس در افرادی که در مناطق دور از استوا زندگی می کنند، شایع است. در مواردی هم استثناء وجود دارد! احتمال بروز مولتیپل اسکلروزیس در بعضی از گروه های قومی که دور از استوا زندگی می کنند، کم است – سامی، سرخپوستان آمریکایی، هاتریت کانادا، مائوری نیوزیلند، اینویت کانادا. احتمال بروز اسکلروز چندگانه در برخی از گروه های قومی که ساکن مناطق نزدیک استوا هستند، زیاد است – مردم ساردن، فلسطینی ها، پارسیان هند.
ام اس در بین افراد ساکن شمال اروپا شایع است. کاهش تماس با نور خورشید باعث کاهش تولید ویتامین دی و بروز بیماری ام اس می شود. رابطه بین تولد و ام اس بیانگر این ایده است. در نیمکره شمالی افراد متولد نوآمبر در قیاس با افراد متولد مه کمتر دچار بیماری تصلب پراکنده می شوند. عوامل محیطی در دوران کودکی روی نرخ ابتلاء فرد به بیماری ام اس تأثیر مستقیم دارد.
ژنتیک
بیماری MS به هیچ وجه ارثی نیست اما احتمال ابتلاء به ام اس در میان بستگان درجه یک بیمار بیشتر است. دوقلو های همسان در 30% موارد هر دو به بیماری ام اس مبتلا می شوند. اگر پدر و مادر فردی به مولتیپل اسکلروزیس مبتلا باشند، احتمال ابتلای فرزند آنها ده برابر خواهد بود. ام اس در برخی گروه های نژادی رایج تر است. ژن های خاصی که با بیماری MS در ارتباط هستند شامل تفاوت در سیستم آنتی ژن گلبول سفید انسانی می شوند. جهش در ژن CRAT به عنوان مولکولی کلیدی در متابولیسم لیپیدها، منجر به کاهش قابل توجه شیوع ام اس می شود. لیپیدها به عنوان ترکیبی ضروری برای حفظ غلاف میلین مغز، نسبت به پراکسیداسیون حساس هستند و از آنجایی که مغز از غلظت بالای لیپید تشکیل شده بنابراین نسبت به استرس اکسیداتیو آسیب پذیر است.
عوامل عفونت زا
بسیاری از میکروب ها شامل باکتری و ویروس و حتی انگل، محرک ام اس هستند. نقل مکان از یک نقطه در دنیا به نقطه ای دیگر در سن پایین، خطر ابتلاء به بیماری MS را در پی دارد. نوعی عفونت که توسط یک میکروب شایع تولید می شود، به اسکلروز چندگانه ربط دارد. مکانیسم های بیماری زای پیشنهادی عبارتند از: فرضیه بهداشت و فرضیه شیوع. در مورد اول قرار گرفتن در معرض بعضی عوامل عفونت زا در اوایل زندگی، حالت حفاظتی دارد و ام اس واکنشی نسبت به مواجه دیر هنگام با این عوامل است (بعد از سن بلوغ). در مورد دوم، علت مولتیپل اسکلروزیس، یک عامل عفونت زا در مناطقی است که ام اس در آنجا شیوع دارد و بدون هیچ نشانه ای، موجب عفونت در حال پیشرفت می شود. به ندرت بعد از سال های زیاد، این عامل موجب ابتلاء به بیماری میلین زدا می شود.
شواهد ویروسی عامل بیماری ام اس عبارتند از : وجود گروه های اولیگوکلونال در مغز و مایع مغزی نخاعی فرد مبتلا به ام اس، ارتباط چند ویروس با بیماری میلین زدا انسانی آنسفالومیلیت، وقوع دمیلیناسیون در حیوانات ناشی از برخی عفونت های ویروسی. افرادی که هرگز به ویروس هرپس 4 مبتلا نشده اند، کمتر در معرض ابتلاء به اسکلروز چندگانه قرار می گیرند. ویروس های فلاوی ویریده، توگا ویریده، رترو ویریده و عوامل باکتریایی مثل مایکو پلاسما پنومونیه، استافیلوکوکوس اورئوس، استرپتوکوکوس پنومونیه، کلستریدیوم پر فرینجنز، کلامیدیا پنومونیه و عامل انگلی اکانتامیبا به احتمال بروز بیماری ام اس ربط دارند.
سیگار کشیدن، استرس، کمبود ویتامین دی عومل خطرساز ام اس هستند. ارتباطی بین تزریق واکسن، رژیم غذایی، مصرف هورمون و دچار بیماری MS شدن وجود ندارد. به دلیل کم بودن سطح اوریک اسید در بدن فرد مبتلا به نقرس، احتمال بروز مولتیپل اسکلروزیس کمتر می شود. نمک، سد خونی مغز را تحت تأثیر قرار داده و از این رو با بیماری تصلب پراکنده مرتبط است.
پاتوفیزیولوژی
تشکیل ضایعات در سیستم اعصاب مرکزی، تورم، تخریب غلاف میلین نورون ها، سه ویژگی اصلی بیماری ام اس هستند. ام اس یک اختلال ایمنی با واسطه است که در اثر تعامل ژنتیک فرد و عوامل محیطی، پیشرفت می کند. حداقل بخشی از آسیب ها در نتیجه حمله سیستم ایمنی خود فرد به سیستم عصبی ایجاد می شوند.
ضایعات
اسکلروز چندگانه به زخم هایی اشاره می کند که سیستم عصبی را شکل می دهند. این ضایعات در بیشتر موارد بر ماده سفید موجود در عصب بینایی، ساقه مغز، عقده های قاعده ای، ستون فقرات یا ماده سفید موجود در حوالی نزدیک به بطن جانبی تأثیر می گذارند. وظیفه سلول های ماده سفید، حمل سیگنال ها بین مناطق ماده خاکستری و سایر قسمت های بدن است.
به بیان ساده تر ام اس یعنی از دست دادن الیگودندروسیت ها که در انتقال سیگنال های الکتریکی (پتانسیل عمل) به نورون ها کمک می کنند. همین باعث نازک شدن یا از دست دادن کامل میلین و همزمان با پیشرفت بیماری، تجزیه آکسون های نورون می شود. در نتیجه نورون توان هدایت مؤثر سیگنال های الکتریکی را از دست می دهد. بازسازی میلین در مراحل اولیه بیماری مولتیپل اسکلروزیس اتفاق می افتد اما نه به طور کامل . . . با کمتر شدن تأثیر بازسازی میلین در اثر حملات مکرر، یک پلاک زخم مانند در اطراف آکسون های آسیب دیده به وجود می آید. در طول یک حمله، ام آر آی اغلب بیش از ده پلاک جدید را نشان می دهد. افزایش غیر طبیعی تعداد استروسیت ها به تخریب نورون های مجاور ربط دارد.
التهاب
التهاب یکی از نشانه های بیماری MS است. سلول های تی موجب روند التهابی می شوند. این سلول ها از طریق گسستگی هایی در سد خونی مغزی، وارد مغز می شوند. (سلول های تی) میلین را عامل خارجی دانسته و به آن حمله می کنند، از اینرو (لنفوسیت های خود واکنشگر) نامیده می شوند.
(حمله) آغاز فرایند های التهابی محرک سایر سلول های ایمنی و آزاد کننده سیتوکین ها و آنتی بادی ها است. تجزیه بیشتر سد خونی مغزی به نوبه خود موجب تورم، فعال سازی ماکروفاژ ها و سیتوکین ها و دیگر پروتئین های مخرب می شود. التهاب حداقل از سه راه، انتقال اطلاعات بین نورون ها را کاهش می دهد. عوامل محلول آزاد شده از طریق نورون های سالم، انتقال نورون را متوقف می کنند در نتیجه میلین و آکسون به طور کامل از بین می روند.
سد خونی مغزی، بخشی از سیستم مویرگی است که از ورود سلول های تی به داخل سیستم اعصاب مرکزی جلوگیری می کند. شاید به این انواع سلول ها که از طریق عفونت ناشی از ویروس یا باکتری به وجود آمده اند، نفوذ کند و سلول های تی در داخل مغز گیر می افتند.
تشخیص
معمولا اسکلروز چندگانه بر اساس علائم بیماری و تصویربرداری پزشکی و آزمایش، تشخیص داده می شود. معیار مک دونالد یا شوماخر یا پوزر، امکان تشخیص غیرتهاجمی را فراهم می کنند. نمونه برداری از مناطقی که در آنجا ضایعات ام اس یافته شده، مطمئن ترین روش تشخیص بیماری است.
در صورت داشتن اپیزود های مجزا از علائم عصبی ام اس، تشخیص بیماری سخت می شود. رایج ترین ابزار تشخیص مولتیپل اسکلروزیس عبارتند از تصویربرداری سیستم عصبی، تجزیه مایع مغزی نخاعی، پتانسیل های برانگیخته. احتمال دارد تصویربرداری رزونانس مغناطیسی مغز و ستون فقرات، ضایعات یا پلاک ها را نشان دهد. با استفاده از گادولینیم به عنوان یک ماده حاجب به صورت وریدی، پلاک های فعال مشخص شده و از طریق حذف، ضایعات نمایان می شوند. آزمایش مایع مغزی نخاعی به دست آمده از یک پونکسیون کمری، التهاب مزمن در سیستم اعصاب مرکزی را نشان می دهد. سیستم عصبی فرد مبتلا به ام اس نسبت به تحریک عصب بینایی و اعصاب حسی، واکنش کمتری دارد. این واکنش های مغز با استفاده از بینایی و پتانسیل های برانگیخته حسی، آزمایش می شوند.
دوره های بالینی
علائم بیماری ام اس
بیماری MS چهار دوره بالینی دارد:
عودت کننده – بهبود یابنده
عودت های پیش بینی ناپذیر پس از ماه ها تا سال ها دوره خاموشی نسبی (بهبودی) بی هیچ نشانه جدیدی از فعال شدن بیماری، ویژگی دوره عودت کننده – بهبود یابنده است. در بیماری ام اس خوش خیم، با این که فرد در طولانی مدت دچار میزانی از کار افتادگی می شود، نواقص همواره بین حملات ناپدید می شوند. در اسکلروز چندگانه بدخیم، در مدتی کوتاه میزان از کار افتادگی بیمار شدت می گیرد.
پیشرونده ثانویه
فرد مبتلا به ام اس بدون هیچ دوره مشخصی از بهبودی بین حملات حاد، کاهش نورولوژیک پیشرونده را تجربه می کند. عودت های گاه به گاه و بهبودی های کوچک دیده می شود. شایع ترین مدت زمان بین شروع بیماری و تبدیل آن از ام اس عودت کننده – بهبود یابنده به ام اس پیشرونده ثانویه نوزده سال است. ویژگی این نوع ام اس، پیشرفت از کار افتادگی از زمان شروع بیماری یا وجود بهبودی های موقت می باشد. سن شروع بیماری MS پیشرونده ثانویه حدود چهل سالگی است.
پیشرونده – عودت کننده
از زمان شروع بیماری Multiple Sclerosis ، فرد یک کاهش نورولوژیک ثابت و حملات تحمیلی مشخص را تجربه می کند. این نادرترین نوع MS است.
انواع غیرمعمول ام اس عبارتند از: بیماری دویک، اسکلروز بالو کانسنتریک، اسکلروز منتشر شیلدر، اسکلروز چندگانه ماربورگ. ام اس در کودکان دیرتر به مرحله پیشرونده می رسد.
مدیریت
هیچ درمان شناخته شده ای برای مولتیپل اسکلروزیس وجود ندارد. بازگرداندن کارکرد بدن بعد از یک حمله و جلوگیری از حمله جدید و پیشگیری از از کار افتاگی، اهداف روش های درمانی ام اس هستند. درمان دارویی مورد استفاده در اسکلروز چندگانه، عوارض جانبی هم دارد.
حملات حاد
در طول حملات دارای علائم، متیل پردنیزولون با دوز بالا تجویز می شود. مصرف کورتیکواستروئید برای کاهش نشانه های بیماری MS در کوتاه مدت مؤثر است. پلاسمافرز برای درمان حملات شدید بهتر است.
درمان های تغییر دهنده بیماری ام اس
درمان در مرحله عودت کننده – بهبود یابنده
اینترفرون بیتا – a1، اینترفرون بیتا – b1، گلاتیرامر استات، میتوکسانترون، ناتالیزوماب، فینگلومید، تری فیلومید، دی متیل فومارات
اینترفرون ها و گلاتیرامر استات، درمان های اول بیماری MS هستند. این روش های درمانی معادل یکدیگرند و عودت ها را تا سی درصد کاهش می دهند. نتایج ناتالیزوماب بهتر است. عوارض جانبی میتوکسانترون شدید است. درمان سندرم مجزای بالینی با اینترفرون ها، از احتمال پیشرفت ام اس بالینی کم می کند.
درمان در مرحله پیشرونده
هیچ درمانی روند ام اس پیشرونده اولیه را تغییر نمی دهد. فقط یک دارو (میتوکسانترون) برای درمان ام اس پیشرونده ثانویه تأیید شده است. میتوکسانترون روند پیشرفت بیماری را کند کرده و میزان عودت ها را در طول دو سال کاهش می دهد.
عوارض جانبی
درمان های تغییر دهنده بیماری MS ، چند عارضه جانبی دارند – مثلا خارش در محل تزریق گلاتیرامر استات و اینترفرون ها. به دلیل تخریب بافت چربی محل که لیپوتروفی نامیده می شود، یک تورفتگی قابل مشاهده در محل تزریق ایجاد می شود. علائم مصرف اینترفرون ها مشابه با آنفولانزا است. بیمار بعد از تزریق گلاتیرامر استات (گرگرفتگی، درد قفسه سینه، تپش قلب، تنگی نفس، اضطراب) را تجربه می کنند. آسیب به کبد، اختلال سیستولیک و ناباروری و میلوئید لوکمیای حاد، عفونت مغزی پیشرونده به ترتیب ناشی از مصرف اینترفرون ها، میتوکسانترون، ناتالیزوماب هستند. فینگلومید منجر به فشار خون، کاهش ضربان قلب، آدم ماکولا، افزایش آنزیم های کبدی، کاهش میزان لنفوسیت می شود. تری فیلومید در کوتاه مدت ایمن است ولی به مرور زمان باعث بروز سردرد، خستگی، خواب آلودگی، ریزش مو، درد اعضای بدن، نارسایی کبد، لکوانسفالوپاتی چندکانونی پیش رونده می شود. دی متیل فومارات باعث ایجاد مشکلات دستگاه گوارشی، گرگرفتگی، کاهش تعداد سلول قرمز خونی می شود.
علائم مربوط
دارو ها و بازتوانی عصبی در درمان برخی از نشانه های ام اس (شلی مثانه و گرفتگی عضلات) مؤثر بوده اند با این حال هیچ یک از اینها در تغییر مسیر بیماری تأثیر نداشته اند. در مشکلات عصب شناختی، استفاده از راهکاری چند شیوه ای برای بهبود کیفیت زندگی مهم است. یک تیم مرکزی می تواند در زمان های مختلف، خدمات درمانی متفاوت ارائه دهد. برنامه های چند منظوره بازتوانی میزان فعالیت و مشارکت فرد مبتلا به ام اس را افزایش می دهند اما تأثیری در بهبود سطح اختلال ندارند. ورزش و درمان های روان شناختی و شیوه های درمانی – شناختی رفتاری خالی از لطف نیستند اما شواهد بسیار اندکی برای تأثیر کل شیوه های درمانی فردی وجود دارد.
درمان های جایگزین
نیمی از افراد مبتلا به بیماری MS از درمان های مکمل یا جایگزین استفاده می کنند – مصرف ویتامین دی، شاهدانه داروئی، یوگا، درمان با استفاده از اکسیژن تحت فشار، خود عفونتی با استفاده از کرم های قلاب دار، پا درمانی، طب سوزنی. زن ها و افرادی که مدت طولانی درگیر ام اس بوده اند، به این روش های درمانی روی می آورند. البته روش تهاجمی شیمی درمانی علاوه بر نابود کردن سلول های سرطانی، در درمان اسکلروز چندگانه هم مؤثر است. در ابتدا سیستم ایمنی با شیمی درمانی تخریب می شود، سپس با استفاده از سلول های بنیادی بیمار که قبل از شیمی درمانی جمع آوری شده، دوباره ترمیم می شود.
پیش بینی بیماری ام اس
جنسیت و سن و علائم اولیه و درجه ناتوانی فرد، مسیر آینده بیماری MS را تعیین می کنند. جنس زن، زیرگونه عود کننده – فروکش کننده، آماس عصب دیدی، علائم حسی یا حمله های کم، در سال اول نشان دهنده مسیری بهتر از روند پیشرفت ام اس هستند. متوسط زندگی بیمار از زمان شروع ابتلاء به بیماری ام اس، چهل سال می باشد. افراد مبتلا به ام اس، قبل از مرگ توان راه رفتن را از دست می دهند. خودکشی در این بیماران بسیار شایع است . . .
همه گیر شناسی
تا 2010 افراد مبتلا به ام اس در دنیا برابر با دو و نیم میلیون نفر بود – اروپای شمالی، جنوب شرق آسیا، آفریقا، . . . اسکلروز چندگانه اغلب خود را در اواخر دهه دوم یا اوایل دهه سوم زندگی نشان می دهد اما این بیماری در موارد نادر در کودکی یا بعد از پنجاه سالگی بروز می کند. میزان بیماری مولتیپل اسکلروزیس در دنیا، در زنان دو برابر مردان می باشد.
در حال حاضر 60.000 نفر در ایران از بیماری MS رنج می برند. در سه دهه اخیر، آمار مبتلایان به اسکلروز چندگانه در ایران رو به افزایش بوده است. استان اصفهان بالاترین میزان تشخیص بیماری ام اس را دارد.
تاریخچه پزشکی
در 1868 یک عصب شناس فرانسوی به نام ژان مارتین شارکو، برای اولین بار ام اس را یک بیماری مجزا در نظر گرفت. علائم سه گانه 1 شارکو، عبارتند از: جنبش غیر ارادی کره چشم، رعشه هدفمند، گفتار تلگرافی. او همچنین متوجه ضعف چشمگیر حافظه و کاهش قدرت ادراک ناشی از تغییرات شناختی در بیماران شد.
موارد تاریخی بیماری ام اس
در قرن 12 زن جوانی به نام هالدورا در ایسلند به طور ناگهانی بینایی و تحرک خود را از دست داد و 7 روز بعد از اعتراف کردن به قدیس ها، دوباره آنها را به دست آورد.
یک راهبه هلندی همه عمر دچار دردهای مقطعی و سست شدگی پاها شده بود. چنین مواردی منجر به ارائه فرضیه ژن وایکینگ برای انتشار بیماری ام اس شدند.
فریدریش آگوست یکم قطعا به بیماری MS مبتلا بوده، او در 28 سالگی بعد از مراسم خاک سپاری یکی از دوستانش دچار نابینایی فوگاس شد و در طول دوره بیماری اش، سستی در پاها و چلفتی دست ها و سرگیجه و ناکارآمدی جنسی و اختلال در مثانه را تجربه کرد. در آخر روی صندلی چرخ دار نشست اما همواره به زندگی خوش بین بود.
بوروس فردریک کامینگز (یک شرح حال نویس اهل بریتانیا) مفصل درباره تشخیص پزشکی و تلاش های خود درباره غلبه کردن بر بیماری ام اس نوشت. در 1919 نوشته های او تحت عنوان یادداشت های یک مرد ناامید به چاپ رسید!
دارو ها
داروهای موجود درمان ام اس از نظر کاربرد به سه گروه اصلی تقسیم می شوند:
دارو برای حملات بیماری ام اس: ایمونوگلوبین داخل وریدی (آی وی آی جی) و تعویض خون
دارو برای کنترل بیماری ام اس: آمانتادین برای درمان خستگی و باکلوفن برای مقابله با سفتی عضلانی
دارو برای کنترل سیر بیماری ام اس: اینترفرون ها، گلاتیرامر استات، میتوکسانترون، ناتالی زوماب، فینگولی مود
داروی خوراکی لاکینیمود برای درمان MS تجویز می شود. پگ اینترفرون بتا-۱ای با دوز کمتر با همان تأثیر به بیمار مبتلا به ام اس داده می شود. ریتوکسی مب اوکرلیزومب و افاتوموماب دارو های احتمالی در حال مطالعه شدن هستند. باید دید بیمار با استفاده از دارو های ناتالیزوماب در خطر لوکو انسفالوپاتی مالتی فوکال پیش رونده قرار می گیرد یا خیر . . . پادتن های مونوکلونال در آینده در درمان مولتیپل اسکلروزیس نقش بسیار اندک خواهند داشت. تأثیرگذاری ترکیبی دو یا چند دارو در حال ارزیابی است. دارو های ترکیبی، مکانیسم های مختلف در بدن را هدف قرار می دهند: شاید یک دارو اثر داروی دیگر را افزایش دهد یا از عملکرد آن جلوگیری کند یا عوارض جانبی اش وخیم تر شود. روش درمانی سلول بنیادین در حال سپری کردن مراحل اولیه است. هیچ درمان مؤثری برای گونه های پیشرونده ام اس وجود ندارد. دارو های جدید یا در حال تولید، به عنوان دارو های درمانی پی پی ام اس یا اس پی ام اس مورد نظر هستند.
ام اس در حیوانات
انسان تنها گونه در معرض خطر ابتلاء به بیماری ام اس نیست. در 2009 تشنج، مشکلات بینایی، سستی، اختلال در راه رفتن و کج شدن عجیب سر در سگ دیده شد. سگی که افت ذهنی را آغاز کند، تا 80% مرگ و میر بیشتری نسبت به یک سگ سالم دارد. با این که سگ ها به دارو های انسانی عکس العمل خوبی نشان می دهند، نمی توان ثابت کرد این بیماری در حیوان با اسکلروز چندگانه انسانی یکی باشد. مشاهده مغز سگ بیمار بعد از مرگ، عامل بیماری را نشان می دهد: انبوهی از سلول های ایمنی در مغز.
مولتیپل اسکلروزیس
تحقیقات محققان کانادایی درباره Multiple Sclerosis
در کانادا با به کارگیری سلول های بنیادی موفق به درمان اسکلروز چندگانه شدند – بازتقویت سیستم ایمنی بدن. سیستم ایمنی جدید شکل گرفته در بدن به وسیله سلول های بنیادی، حافظه ای برای حمله به سیستم عصبی ندارد. با به کارگیری این روش درمانی، 24 بیمار دچار ام اس شدید به طور کامل خوب شدند. در فرایند بعد از درمان هم نشانه ای از ضایعه مغزی و بازگشت ام اس ثبت نشد. داروی کلماستین معجزه درمان بیماری MS است.
نشانگرهای زیستی بیماری ام اس
نشانگر های زیستی مؤثر در فرایند تشخیص بیماری و پیشگیری از پیشرفت آن در حال توسعه اند. شیوه های جدید تشخیص بیماری MS در حال بررسی هستند: استفاده از ضد میلین پادتن ها، سرم و مایعات مغزی – نخاعی. با بررسی آزمایشگاهی اینترلوکین 6، اکسید نیتریک و ترکیب اکسید نیتریک، استئو پونتین فتوئین A، امکان پیش بینی فرایند پیش تشخیص وجود دارد.
از آنجایی که پیشرفت ام اس نتیجه تخریب نورون ها است، نقش پروتئین ها در نشان دادن از دست رفتن بافت های عصبی در حال بررسی است – ناوک های عصبی، تائو، آستیلاس پارتات ان. برش نگاری با گسیل پوزیترون (پی ای تی) و تصویربرداری تشدید مغناطیسی (ام آر آی) به پیش بینی های پیش تشخیص بیماری اسکلروز چندگانه کمک می کنند. از این شیوه های ام آر آی در عرصه پزشکی استفاده می شود: توالی احیای وارونگی دوگانه، انتقال مغناطیسی، تنسور انتشار، تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی. برای اندازه گیری میزان سطوح ماکروفاژ های جانبی، تورم یا اختلال عملکرد نورونی از مواد حاجب استفاده می شود. اندازه گیری رسوبات آهن در بدن به عنوان تعیین کننده این ویژگی در ام اس یا خون رسانی به مغز ایفای نقش می کند. ممکن است ردیاب های پرتوی به کار رفته در برش نگاری با گسیل پوزیترون به عنوان نشانگر های فرایند های تغییر داده شده نظیر تورم مغزی، آسیب شناسی غشای مغزی و آپوپتوزیس ایفای نقش کنند.
نارسایی های وریدی مغزی – نخاعی مزمن
پدیده سی سی اس وی آی در بیماری اسکلروز چندگانه یعنی باریک شدن رگ هایی که خون مغز را تخلیه می کنند. این نارسایی با عمل جراحی از بین می رود!
تغذیه
مصرف بیش از حد نمک در رژیم غذایی با اختلال در سیستم ایمنی بدن در ارتباط است. مصرف بالای نمک در پیشرفت روند بیماری تصلب پراکنده نقش دارد. مصرف مکمل های ویتامین دی برای بیمار مبتلا به ام اس مفید است. غذای پرچرب، التهاب مغزی و استرس اکسیداتیو را القا کرده و بیماری MS تشدید می شود.
ورزش
ورزش های زیادی به بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس توصیه می شود.
دستگاه های کمکی برای راه رفتن
بهترین روش درمان فوت دراپ و اسپاستیسیتی برای بیمار مبتلا به ام اس، استفاده از تحریک الکتریکی کارکردی می باشد – فعال کردن اعصاب منتهی به اندام های فلج شده با استفاده از جریان الکتریکی. در ایران برای رفع اسپاسم و افتادگی پا از دستگاه تیوان مدل T102 استفاده می شود.
حوضچه آب نمک
ورزش در آب خنک مانع از گرم شدن بدن بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس می شود، در نتیجه از پس یک سری از فعالیت ها که در محیط خشکی قادر به انجام آنها نیست، برمی آید. به کار بردن جلیقه نجات و تخته شنا، پیشنهاد وب سایت سلامت گردی به بیمار است.
تمرین با وزنه
در ابتدا تمرین با وزنه های سبک تر یا حتی بدون وزنه برای بیمار مبتلا به بیماری MS در نظر گرفته می شود.
حرکات کششی
یوگا، ترکیبی از نفس کشیدن و حرکات آرام کششی، بدن را آرام می کند. وضعیت بیماری که دچار سفتی عضلانی یا کاهش دامنه حرکاتی شده، با یوگا بهتر می شود.
پیلاتس
تمرین های پیلاتس سبب تقویت جسمانی و روانی بیمار می شود.
اروبیک یا ورزش های هوازی
در گذشته فکر می کردند ورزش باعث تشدید خستگی و ضعف عضلات در بیمار مبتلا به ام اس می شود اما تحقیقات اخیر نشان داده انجام ورزش های هوازی سبب بهبود کیفیت زندگی بیمار و کاهش ضعف بدن او می شود. تمام حرکات هوازی، ضربان قلب و سرعت تنفس را افزایش می دهند. انجام یک ربع ورزش هوازی در روز مطلوب است. اگر زود از اروبیک خسته می شوید، حرکات را به سه بخش پنج دقیقه ای در طول روز تقسیم کنید.
ورزش آبی
دمای مناسب آب برای بیمار مبتلا به ام اس 27 تا 29 درجه سانتی گراد است. به دلیل کاهش وزن و شناوری، دامنه حرکتی خوبی برای بیمار دچار ضعف اندام ایجاد می شود. اگر میزان آب تا سطح سینه باشد، فرد قادر به ایستادن و حفظ تعادل با تلاش کمتر نسبت به خشکی خواهد بود. آب درمانی سبب عملکرد بهتر نقص های حرکتی شده و کاهش دما در آب از ایجاد علائم ام اس جلوگیری کرده و برای خنک سازی بدن قبل از ورزش هم مناسب است.
فواید ورزش
انواع ورزش های کششی، تعادلی، هوازی، قدرتی، ترکیبی و آبی روی سایز فیبر عضلانی، حجم ماده خاکستری مغز، تراکم ماده سفید، فاکتور های رشد نورال و هورمون های رشد تأثیر می گذارند.
ورزش کششی مثل یوگا، تایی چی، مدیتیشن باعث کاهش کوفتگی های عضلانی یا خشکی بدن، پیشگیری از آسیب یا جمع شدگی مفاصل، درمان اسپاسم می شود.
ورزش تعادلی برای هر فرد به طور جداگانه طراحی شده و سبب بهبود توانایی عملکردی یا راه رفتن، کاهش خطر به زمین افتادن و آسیب می شود.
کاهش احتمال عفونت های تنفس و بهبود استقامت یا انرژی یا عملکرد قلب و عروق، نتیجه انجام ورزش هوازی است – پیاده روی، تردمیل، دوچرخه، شنا.
ورزش قدرتی مثل وزنه زدن یا استفاده از کش و ماشین قدرتی سبب افزایش توان، محافظت مفاصل، بهبود عملکرد و راه رفتن می شود. در فاز ابتدایی شروع ورزش قدرتی، تمرین با ماشین از تمرین با وزنه آزاد بهتر است. اگر فردی توان ورزش کردن در خارج از خانه را ندارد، استفاده از کش های ورزشی پیشنهاد وب سایت سلامت گردی است.
