روماتیسم مفصلی Rheumatoid Arthritis
روماتیسم مفصلی
روماتیسم مفصلی , یک اختلال خودایمنی مزمن است که مفاصل را درگیر می کند – به اختصار RA. این بیماری باعث گرمی، تورم، درد مفاصل می شود. بعد از استراحت، درد و خشکی مفاصل بیشتر می شود (مخصوصا در ناحیه مچ دست و انگشت ها). مفاصل مشابه در دو طرف بدن تحت تأثیر قرار می گیرند. التهاب مفاصل می تواند پوست، چشم ها، ریه ها، قلب، خون، اعصاب را درگیر کند و باعث کاهش تعداد گلبول های قرمز، التهاب اطراف قلب، ریه ها شود. تب و کاهش انرژی از نشانه های شایع این بیماری اند. علائم بیماری روماتیسم مفصلی ، کم کم و طی هفته ها تا ماه ها نمایان می شوند.
علت بروز روماتیسم مفصلی نامشخص است ولی عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز این بیماری نقش دارند. حمله سیستم ایمنی بدن، مکانیسم اصلی التهاب مفاصل است. این فرایند باعث التهاب و ضخیم شدن کپسول مفصلی می شود، روی استخوان و غضروف زیرین هم تأثیر می گذارد. علائم بالینی فرد، وجود بیماری آرتریت رومانوئید را تأیید کرده و انجام آزمایش ها یا تصویربرداری با اشعه ایکس، وجود سایر بیماری های مشابه (لوپوس اریتماتوس سیستمیک، آرتریت پسوریاتیک، فیبرومیالژیا) را رد می کند.
درمان آرتریت روماتوئید به منظور کاهش درد یا التهاب و بهبود عملکرد کلی بیمار انجام می شود. ایجاد تعادل بین استراحت و ورزش ، استفاده از آتل و بریس یا وسایل کمکی توصیه وب سایت سلامت گردی به بیمار است. برای کنترل نشانه های بیماری روماتیسم مفصلی از دارو های ضد درد، استروئید ها، دارو های ضد التهاب غیراستروئیدی استفاده می شود. هیدروکسی کلروکین و متوترکسات سبب کندی روند پیشرفت بیماری می شوند. در صورت تشدید التهاب مفاصل، از دارو های بیولوژیک تعدیل کننده استفاده می شود. البته اثرات جانبی این داروها بیشتر است. جراحی برای ترمیم، جایگزینی یا جوش دادن مفاصل در برخی موارد، مفید است.
تا سال 2015 حدود بیست و پنج میلیون نفر در دنیا درگیر آرتریت روماتوئید بودند. در کشور های توسعه یافته، هر سال پنج تا پنجاه نفر در هر صد هزار نفر دچار این بیماری می شوند. روماتیسم مفصلی بیشتر در میانسالی بروز کرده و زن ها دو و نیم برابر مرد ها تحت تأثیر این بیماری قرار می گیرند. میزان مرگ و میر ناشی از آرتریت روماتوئید در سال های 1990 و 2013 به ترتیب بیست و هشت هزار نفر، سی و هشت هزار نفر بود! در سال 1800 یک پزشک اهل فرانسه برای اول بار این بیماری را توصیف کرد. آرتریت روماتوئید از واژه های یونانی به معنای مفاصل آبکی و ملتهب گرفته شده است.
شیوع و ژنتیک روماتیسم مفصلی
میزان شیوع روماتیسم مفصلی حدود نیم تا یک درصد در جمعیت است و زن ها سه برابر مرد ها به این بیماری مبتلا می شوند. میزان شیوع آرتریت روماتوئید با بالا رفتن سن، بیشتر می شود – چه در مرد ها، چه در زن ها. شروع بیماری التهاب مفاصل در دهه های چهارم و پنجم زندگی شایع تر است و بیشتر بیمار ها، 35 تا 50 ساله اند. میزان بروز روماتیسم مفصلی در زن های 60 تا 64 ساله شش برابر زن های هجده تا سی ساله است. در کل روند بروز آرتریت روماتوئید در سراسر دنیا، کاهشی است. این بیماری در آمریکای جنوبی و بلوک شرق شایع تر است. بستگان درجه یک بیمار، چهار برابر بیشتر از دیگران در خطر ابتلاء به التهاب مفاصل هستند. ده درصد بیماران، یک خویشاوند درجه اول مبتلا به آرتریت روماتوئید دارند.
تشخیص روماتیسم مفصلی
نشانه ها روماتیسم مفصلی
در مرحله اول، لوکالیزه کردن درد و تورم و حساسیت در لمس ممکن به نظر نمی آید. درد در مفاصل درگیر و بیشتر شدن درد در اثر حرکت، علائم قطعی روماتیسم مفصلی اند. الگوی درگیری مفصلی هماهنگ است ولی با درجه التهاب ظاهر شده، تطابق ندارد. خشکی عمومی شایع است و بعد از مدتی بی حرکتی، به اوج می رسد. فرد مبتلا به آرتریت التهابی هر روز صبح بعد از بیدار شدن، یک ساعت با خشکی دست و پنجه نرم می کند – همین وجه تمایز آن با بیماری های مفصلی غیر التهابی است.
نشانه های آرتریت روماتوئید عبارتند از: سفتی صبحگاهی مفاصل، تورم مفاصل، درد مفصلی، ضعف و خستگی، ندول های روماتوئید.
عملکرد Rheumatoid Arthritis
سینوویت مزمن، التهابی است که با درگیر کردن مفاصل سبب تخریب غضروف و ایجاد ضایعات استخوانی می شود. آرتریت روماتیسم مفصلی با سایر انواع آرتریت ها فرق دارد. آرتریت قرینه است یعنی در صورت درگیر شدن یک دست یا زانو، طرف دیگر هم درگیر می شود. مفاصل متاکارپوفالنژیال، متاتارسوفالنژیال، مچ دست، مفاصل بین بندانگشتی اول درگیر بیماری می شوند. امکان دارد یک بیمار در مدتی کوتاه، حداقل ضایعات مفصلی را داشته باشد (خفیف) و بیمار دیگر دچار ضایعات پیشرونده و مزمن به صورت پلی آرتریت شود (شدید)
مشخصه این بیماری شامل پلی آرتریت قرینه التهابی، ندول های روماتوئید، فیبروز ریوی، واسکولیت، سروزیت، فاکتور روماتوئید مثبت در خون هشتاد درصد بیماران می شود.
تظاهرات خارج مفصلی
بیماری سیستمیک روماتیسم مفصلی جدا از ابتلاء مفصلی، تظاهرات خارج مفصلی هم دارد:
سی درصد گره های روماتوئیدی در سطح خلفی ساعد ها و نواحی در معرض فشار مکانیکی ایجاد می شوند.
پلوریت و کوفتگی ریه
آندوکاردیت
درگیری چشمی، عصبی، مغز استخوان
سیر بالینی و پیش آگهی
سیر بیماری روماتیسم مفصلی خیلی متغیر است و پیش بینی آن در هر فرد، آسان نیست. در بیشتر موارد، فعالیت بیماری آرتریت روماتوئید، مداوم و مواج همراه با درجات متغیر ناهنجاری های مفصلی و اختلالات عملکردی است. بعد از ده سال، بیست درصد بیمار ها هیچ نشانه ای از ناتوانی یا ناهنجاری مفصلی نخواهند داشت. امید به زندگی بیمار مبتلا به آرتریت روماتوئید سه تا هفت سال کمتر از یک فرد سالم است، میزان مرگ و میر پنج برابر می شود.
علت آرتریت روماتوئید
علت اصلی بروز التهاب مفاصل مشخص نیست ولی ایمنی سلولی و ایمنی هومورال در بروز آن نقش دارند. عفونت، باکتری، مایکوباکتریوم، مایکوپلاسما و ویروس به عنوان عامل ایجاد آرتریت روماتوئید مورد بررسی قرار گرفته اند. با تزریق دیواره سلولی استرپتوکوک SCW در جوندگان دچار روماتیسم مفصلی، پلی آرتریت شدید به وجود آمد و بهتر شد، دوباره بروز کرد و این بار شباهت بسیار زیادی به آرتریت روماتوئید داشت. گلو درد چرکی الزاما زمینه ابتلاء به روماتیسم مفصلی را فراهم نمی کند. فارنژیت هم یکی از معیار های اصلی تشخیص این بیماری است.
مصرف زیاد چای، خطر ابتلاء به روماتیسم مفصلی را افزایش می دهد در حالی که نوشیدن قهوه این اثر بد را ندارد.
نوشیدن بیشتر از چهار فنجان چای در روز، خطر ابتلاء به التهاب مفاصل را هشتاد درصد افزایش می دهد. در کل مصرف چای، چهل درصد خطر بروز این بیماری را تشدید می کند. فرد مبتلا به آرتریت روماتوئید در مقایسه با دیگران، بیشتر دچار این بیماری های مزمن می شود: پوکی استخوان، آلرژی، بدخیمی ها، عفونت ها، فشار خون، بیماری های گوارشی یا قلبی عروقی، . . . مصرف دخانیات و آلودگی هوا هم در بالا بردن شانس ابتلاء به روماتیسم مفصلی بی تأثیر نیستند.
درمان روماتیسم مفصلی
تشخیص آرتریت روماتوئید
فاصله زمانی شروع آرتریت روماتوئید تا تشخیص بیماری، نه ماه است – به دلیل ماهیت غیر اختصاصی علائم آغازین بیماری. التهاب مفاصل در فرد دارای بیماری تثبیت شده تیپیک، به راحتی قابل تشخیص است. پیامد های بالینی روماتیسم مفصلی ، یکی دو سال بعد از شروع بیماری دیده می شوند. تشخیص آرتریت روماتوئید طبق نشانه های بیماری در فرد انجام شده و نتایج آزمایشگاهی فقط به تصمیم گیری بهتر پزشک معالج کمک می کنند.
درمان در طب رایج
پاتوژنز روماتیسم مفصلی کاملا مشخص نیست و مکانیسم عمل روش های درمانی این بیماری هم قطعی نیست. درمان آرتریت روماتوئید عمدتا تجربی است و به منظور تسکین علائم بیماری انجام می شود – تسکین درد، کاهش التهاب، کنترل درگیری سیستمیک، حفظ ساختار های مفصلی و عملکرد آنها.
مصرف دارو های ضد التهاب غیراستروئیدی توصیه وب سایت سلامت گردی به بیمار مبتلا به التهاب مفاصل می باشد: آسپرین، پیروکسیکام، بروفن، دیکلوفناک، سولفاسالازین، ناپروکسن، ایندومتاسین، مینوسایکلین، … البته امکان بروز مشکلات گوارشی هم وجود دارد. در موارد شدید بیماری از استروئید ها مثل پردنیزولون با اثرات جانبی بالا استفاده می شود. دارو های تعدیل کننده سیستم ایمنی هم در درمان آرتریت روماتوئید کاربرد دارند: هیدروکسی کلروکین و متوترکسات، لفلونوماید.
حمام نمک دریا تأثیر زیادی روی درمان روماتیسم مفصلی دارد.
درمان در طب سنتی
از جوشانده و برگ دارواش برای درمان روماتیسم، ورم های عصبی، سیاتیک استفاده می شود.
عوارض آرتریت روماتوئید
پوکی استخوان – خود روماتیسم مفصلی و مصرف دارو های مربوط به درمان این بیماری باعث افزایش خطر پوکی استخوان می شوند. استخوان های بیمار، ضعیف و مستعد شکستگی می شوند.
خشکی چشم و دهان – فرد مبتلا به التهاب مفاصل، در معرض ابتلاء به سندرم شوگرن قرار دارد (کاهش میزان رطوبت چشم و دهان)
لنفوم – آرتریت روماتوئید، خطر ابتلاء به گروهی از سرطان های خون در سیستم لنفاوی را افزایش می دهد.
عفونت ها – خود روماتیسم مفصلی و بسیاری از دارو های مربوط به این بیماری، سیستم ایمنی بدن را مختل کرده و باعث افزایش عفونت می شوند. تزریق واکسن های آنفولانزا، ذات الریه، زونا، کووید ۱۹ توصیه وب سایت سلامت گردی به بیمار است.
ندول های روماتوئید – برجستگی های سفت بافتی در اطراف آرنج، قلب، ریه ها ایجاد می شوند.
سندرم تونل کارپال – التهاب مچ دست، به عصب مربوط به دست ها و انگشت ها فشار می آورد.
بیماری ریه – فرد مبتلا به روماتیسم مفصلی در معرض خطر افزایش التهاب و اسکار بافت های ریه یا ابتلاء به تنگی نفس پیشرونده است.
مشکلات قلبی – التهاب مفاصل باعث سفت شدن و انسداد شریان ها و التهاب پریکارد (کیسه ی اطراف قلب) می شود.
ترکیب غیرطبیعی بدن – نسبت چربی به توده بدون چربی در فرد مبتلا به آرتریت روماتوئید، بالا است (حتی در بیماری که شاخص توده بدنی طبیعی دارد)
