کولیت زخمی

کولیت زخمی Ulcerative colitis

کولیت زخمی

کولیت زخمی شکلی از بیماری التهابی روده است که روده بزرگ را درگیر می کند، پس روده (کولون) و راست روده (رکتوم). عوامل میکروبی، ژنتیکی، ایمنی و سبک زندگی در بروز بیماری کولیت اولسراتیو نقش دارند. استرس و زندگی در محیط شهری باعث شدت گرفتن این بیماری می شود.

کولیت زخمی با نام رکتوکولیت هموراژیک شناخته می شود، به اختصار UC. اسهال خونی علامت اصلی آن است. این بیماری خفیف سندرم روده تحریک پذیر نیست! التهاب زخمی پس روده خیلی شبیه بیماری کرون است . کولیت اولسراتیو متناوب است یعنی دوره تشدید نشانه های بیماری و دوره بهبودی بدون هیچ علامتی! گاهی نشانه های التهاب زخمی پس روده خودشان از بین رفته و گاهی به درمان نیاز دارند.

علائم و نشانه ها کولیت اولسراتیو

اجابت مزاج مکرر به شکل دفع مدفوع شل

دفع خون و چرک در مدفوع

خونریزی از مقعد

باقی ماندن مدفوع در شکم، یعنی دفع ناقص مدفوع

احساس فوریت برای دفع مدفوع

درد های شکمی همزمان با حرکات روده

درد مقعد به طور منقطع

التهاب مفصل ها و ایجاد مشکلات پوستی

طول ابتلاء به کولیت زخمی ، پنج سال هم می شود. این بیماری روش درمانی قطعی ندارد اما با دارو قابل کنترل است.

طبقه بندی کولیت اولسراتیو بر اساس میزان درگیری

پروکتیت – التهاب راست روده

کولیت سمت چپ – گسترش التهاب تا کولون نزولی

کولیت گسترده –التهاب نزدیک به کولون نزولی

پانکولیت: درگیری کل روده بزرگ

پروکتوسیگموئیدیت – التهاب رکتوم و کولون سیگموئید

شدت کولیت اولسراتیو

شدت پس روده آماس زخم با نشانه ها، التهاب، سیر بیماری و اثر روی زندگی روزمره بیمار ارزیابی می شود.

بیماری خفیف – کمتر از 4 مدفوع در روز، فوریت خفیف، خونریزی مقعدی، عدم وجود نشانه های سمیت، سطوح طبیعی CRP، ESR و کالپروتکتین مدفوع

بیماری متوسط تا شدید – بیشتر از 6 مدفوع در روز، فوریت، مدفوع مکرر خونی، درد متوسط شکم، تب کم، کم خونی، افزایش سطح CRP و ESR

بیماری کولیت زخمی

تشخیص بیماری Ulcerative colitis

برای تشخیص کولیت زخمی از معاینه مقعدی، شکم، مفاصل و آزمایش خون، مدفوع و سی تی اسکن، رادیوگرافی با ماده حاجب استفاده می شود. قبل از تصویربرداری، بیمار باید محلول حاجب اشعه ای را بخورد یا در مقعدش تنقیه شود.

دکتر از طریق درون بینی پس روده، روده بزرگ یا راست روده را مستقیم بررسی می کند – خم روده بینی و پس روده بینی. این کار به وسیله وارد کردن یک لوله نازک و قابل انعطاف از طریق مقعد انجام می شود یا کمی هوا به داخل روده پمپ شود. با گشاد شدن راست روده یا روده، تصویر واضح تر می شود. شاید هنگام درون بینی، پزشک تکه کوچکی از دیواره روده را برای آزمایش بردارد (بافت برداری) از این نمونه برای غربالگری، تشخیص زودهنگام سرطان، ارزیابی تغییرات دستگاه گوارش و سیر بیماری کولیت اولسروز هم استفاده می شود. بعضی از بیمار های مبتلا به کولیت زخمی ، در معرض خطر ابتلاء به سرطان روده بزرگ قرار دارند. در اوایل بروز سرطان، غربالگری و نظارت بر بیمار به تشخیص بیماری کمک می کند و تأثیر زیادی روی پیش آگهی و علاج بیماری دارد.

درمان کولیت زخمی

کولیت اولسروز مزمن بوده و علاج قطعی بیماری بسیار زمان بر است. بهتر است بیمار خود را با کولیت زخمی سازگار کند. برای جلوگیری از پیشرفت بیماری مدام به دکتر مراجعه کند. دارو های کنترل کننده علائم بیماری باعث علاج کولیت اولسراتیو نمی شوند اما کیفیت زندگی بیمار را بالا می برند. درباره مقدار مصرف این دارو ها، با پزشک معالج خود مشورت کنید. در صورت بروز اثرات جانبی، دوز یا کلا خود دارو عوض می شود. مصرف کامل و به موقع دارو ها باعث ارتقا ی سلامت و جلوگیری از بروز اثرات کناری می شود. خارج کردن روده بزرگ از طریق جراحی، قدم آخر در درمان کولیت زخمی است. حذف روغن سرخ کردنی از خوراکی ها بهترین روش ممکن برای درمان این بیماری می باشد.

دارو های کولیت 

ترکیبات ASA 5 مانند سولفاسالازین و مسالازین، پرمصرف ترین دارو های ضد التهابی برای درمان بیماری های التهابی روده هستند. اینها بعد از مدتی، علائم بیماری کولیت اولسروز را کنترل می کنند. سولفاسالازین یا مسالازین به شکل خوراکی، تنقیه، شیاف استفاده می شوند. اثرات جانبی این دارو ها عبارتند از: تغییر خلق و خو، اختلال خواب، افزایش یا کاهش وزن، بزرگ شدن شکم یا ورم کردن صورت، بروز آکنه یا جوش صورت، خشکی پوست صورت یا کف دست ها، ریزش مو، عقیم شدن موقتی، تب، مشکلات قلبی یا کبدی. حساسیت به ماده سولفا باعث ایجاد اثرات کناری شدید در بیمار می شود، در این صورت باید داروی دیگری مصرف کند – اگر باز هم به مشکل خورد، باید به پزشک مراجعه کند.

سایر دارو ها Ulcerative colitis

دارو های گروه کورتیکواستروئید به شکل خوراکی و وریدی برای کاهش التهاب تجویز می شوند. این دارو ها برای دوره ای کوتاه مصرف می شوند – البته نه در دوره خاموشی یا بهبودی. آمپول آدالیمومب با سرکوب سیستم ایمنی سبب کاهش نشانه های بیماری کولیت زخمی می شود اما خیلی گران است.

سرکوب سیستم ایمنی بدن باعث کاهش التهاب روده ها می شود. مصرف آزاتیوپرین در دراز مدت توصیه می شود، به شرط نظارت پزشک معالج.

رژیم غذایی Ulcerative colitis

رژیم غذایی خاصی برای دوره خاموشی بیماری کولیت اولسروز وجود ندارد. بیمار باید بعد از خوردن هر غذا، حال خود را رصد کند. ثبت این حالت ها، بهترین راهنما برای برنامه ریزی یک رژیم غذایی مناسب بیمار است – فرد بعد از خوردن چه چیزی، دچار چه مشکلاتی می شود؟

در دوره اوج بیماری کولیت زخمی از مصرف غذا های سرخ شده با روغن، نوشیدنی های گازدار، کلم، لوبیا، نخود، غذا های پرچرب، گوشت قرمز و لبنیات پرهیز کنید. هر روز نوشیدن یک و نیم لیتر نوشیدنی بدون گاز توصیه می شود – آب یا دوغ. هنگام شدت گرفتن بیماری کولیت اولسروز، می توانید برنج سفید، ماکارونی ساده، هلو یا گلابی (پوست کنده)، سیب زمینی پخته، ماهی آب پز، گوشت مرغ بدون پوست یا نان جو بخورید.